ローマン・ヴィトルト・インガルデン(、1893年2月5日 - 1970年6月14日)は、ポーランドの哲学者。特に、現象学、存在論、美学。第二次世界大戦以前の著作は主に、ドイツ語で書かれ出版された。戦時中にポーランド語へと変え、そのために、存在論をめぐる主要な著作はあまり知られないままになっている。

生涯 出生から修学期 インガルデンは1893年2月5日にオーストリア=ハンガリーのクラクフに生まれた。最初リヴィウ大学に入学し、数学と哲学を学んだ。この時、カジミェシュ・トヴァルドフスキに師事。その後、ドイツのゲッティンゲン大学へ移り、エトムント・フッサールのもとで哲学を学んだ。フッサールに自身の最も優秀な生徒と認められ、フッサールが1916年にフライブルク大学に異動するのに同行して大学を移り、1918年、博士論文を提出。

哲学者として 博士号を取得した後は、ポーランドへ戻り、長期間中等学校の教師として教えた。1925年、論文Essentiale Fragenでカジミェシュ・トヴァルドフスキを主査として、大学教授資格を得たこの論文はいまだに英語にも日本語にも訳されていない。。1933年、インガルデンは教授に昇格し、『文学的芸術作品』で世に知られるようになった。

第二次世界大戦によって大学が閉鎖されたため、1941年から1944年までの間はアカデミックキャリアは中断されることとなった。その間、密かに戦争孤児に数学と哲学を教えた。自宅を爆撃で失った後も、「The Controversy over the Existence of the World」の執筆を続けた。

第二次世界大戦後 戦後の1945年、トルン大学の教授職を得たが、1946年に共産党政府により教職から追放された。その後、ヤギェウォ大学に移るも、1946年には「唯物論の敵」である唯心論を主張した咎によりまたも追放を受けた。1957年にその追放処分が解除され、ヤギェウォ大学で教育、研究、執筆活動を続けた。1970年、脳溢血のため死去。

研究内容・業績 インガルデンは、実在論、現象学を主張し、フッサールの超越論的観念論を支持しなかった。彼がフッサールから受けた教育は現象学的であったが、それにもかかわらず、著作の関心の大部分が存在論に向けられている。

主著(ドイツ語) Intuition und Intellekt bei Henri Bergson, Halle:Max Niemeyer, 1921 Essentiale Fragen. Ein Beitrag zum Problem des Wesens, Halle:Max Niemeyer, 1925 Das literarische Kunstwerk. Eine Untersuchung aus dem Grenzgebiet der Ontologie, Logik und Literaturwissenschaft, Halle:Max Niemeyer, 1931 Untersuchungen zur Ontologie der Kunst:Musikwerk. Bild. Architektur. Film, Tübingen:Max Niemeyer, 1962 Der Streit um die Existenz der Welt, Bd. I, II/I, II/2. Tübingen:Max Niemeyer, 1964 Vom Erkennen des literarischen Kunstwerks, Tübingen:Max Niemeyer, 1968 Erlebnis, Kunstwerk und Wert. Vorträge zur Ästhetik 1937-1967, Tübingen:Max Niemeyer, 1969 Über die Verantwortung. Ihre ontischen Fundamente, Stuttgart:Reclam, 1970 Über die kausale Struktur der realen Welt. Der Streit um die Existenz der Welt, Band III, Tübingen:Max Niemeyer, 1974

主著(ポーランド語) O poznawaniu dzieła literackiego (The Cognition of the Literary Work of Art), Ossolineum, Lwów:1937 O budowie obrazu. Szkic z teorii sztuki (On the Structure of Paintings:A Sketch of the Theory of Art), Rozprawy Wydziału Filozoficznego PAU Vol. LXVII, No.2, Kraków, 1946 O dziele architektury (On Architectural Works), Nauka i Sztuka, Vol. II, 1946, No. 1, pp. 3-26 and No. 2, pp. 26-51 Spór o istnienie Świata (Controversy over the Existence of the World), PAU, Vol. I, Kraków:1947, Vol. II, Kraków, 1948 Szkice z filozofii literatury (Sketches on the Philosophy of Literature), Vol. 1, Spółdzielnia wydawnicza "Polonista," Łódz, 1947 Elementy dzieła muzycznego (The Elements of Musical Works), Sprawozdania Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Vol. IX, 1955, Nos. 1-4, pp. 82-84 Studia z estetyki (Studies in Aesthetics), PWN, Vol. I Warszawa, 1957, Vol. II, Warszawa, 1958 O dziele literackim (On Literary Works). PWN, Warszawa, 1960 Przeżycie - dzieło - wartość (Experience - Work of Art - Value). WL, Kraków, 1966 Studia z estetyki Tom III (Studies in Aesthetics, Vol. III), PWN, Warszawa, 1970 U podstaw teorii poznania (At the Foundations of the Theory of Knowledge), PWN, Warszawa, 1971 Książeczka o człowieku (Little Book About Man), Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1972. Utwór muzyczny i sprawa jego tożsamości (The Work of Music and the Problem of Its Identity), Wydawnictwo, Warszawa, 1966.

著作(日本語訳) 『人間論 時間・責任・価値』(武井勇四郎・赤松常弘訳、法政大学出版局・叢書ウニベルシタス,1983年) 『文学的芸術作品』(瀧内槙雄・細井雄介訳、勁草書房、1982年、新装版1998年) 『音楽作品とその同一性の問題』(安川あきら訳、関西大学出版部、2000年)

脚注

関連項目 エトムント・フッサール カジミェシュ・トヴァルドフスキ

外部リンク The Roman Ingarden Philosophical Research Centre Roman Ingarden, by Amie Thomasson, at the Stanford Encyclopedia of Philosophy Polish Philosophy Page:Roman Ingarden Ontology - A resource guide for philosophers:Ingarden