Liturgiske fargar i kyrkjeåret 1. søndag i advent 2. s. i advent 3. s. i advent 4. s. i advent Julaftan, julenatt Juledag Andre juledag Romjulssøndag Nyårsnatt Nyårsdag / Jesu namnedag) Kristi openberringsdag 2. søndag i openberringstida 3. søndag i openberringstida 4. søndag i openberringstida 5. søndag i openberringstida 6. søndag i openberringstida / Aposteldagen 7. søndag i openberringstida Såmannssøndagen Kristi forklåringsdag Fastelavnssøndag Oskeonsdag 1. s. i faste 2. s. i faste 3. s. i faste Midtfaste 5. s. i faste Maria bodskapsdag Palmesøndag Skjærtorsdag Langfredag Påskenatt Påskedag 2. påskedag 2. søndag i påsketida 3. søndag i påsketida 4. søndag i påsketida 5. søndag i påsketida 6. søndag i påsketida Helgetorsdag Søndag før pinse Pinseaftan Pinsedag 2. pinsedag Treeiningssøndag 2. søndag i treeiningstida 3. søndag i treeiningstida 4. søndag i treeiningstida 5. søndag i treeiningstida Aposteldagen 7. søndag i treeiningstida 8. søndag i treeiningstida 9. søndag i treeiningstida 10. søndag i treeiningstida 11. søndag i treeiningstida 12. søndag i treeiningstida 13. søndag i treeiningstida 14. søndag i treeiningstida 15. søndag i treeiningstida 16. søndag i treeiningstida 17. søndag i treeiningstida 18. søndag i treeiningstida 19. søndag i treeiningstida 20. søndag i treeiningstida 21. søndag i treeiningstida 22. søndag i treeiningstida Bots- og bønnedag Helgemessesøndag 23. søndag i treeiningstida 24. søndag i treeiningstida 25. søndag i treeiningstida 26. søndag i treeiningstida 27. søndag i treeiningstida Domssøndag/Kristi kongedag Kyrkjeåret er ei inndeling av året ut frå høgtidene i kristendommen. Kyrkjeåret startar første søndag i advent. Det er fastsett utvalde bibelske tekstar til kvar søndag og helgedag i kyrkjeåret. Slike tekstar er òg fastsett for nokre gudstenestedagar som ikkje er offentlege helgedagar (sett i kursiv i tabellen til høgre).
Kyrkjeåret og kalenderen Heilagdagane frå fastelavn og ut kyrkjeåret er for ein stor del styrt av tidspunktet for påske. Påskedagdag fell «fyrste søndag etter fyrste fullmåne etter vårjamndøgn». Utrekninga har variert noko mellom ulike land, mellom anna valde Danmark-Noreg å følgje dei astronomiske tidspunkta for vårjamndøgn og fullmåne i perioden 1700-1776, framfor å følgje liturgisk påske, som vert utrekna etter ein særskilt formel, «påskeformelen».
Somme heilagdagar, slik som juledagane, følgjer dato. Andre heilagdagar fell på søndagar ut frå dato, slik som helgemess, som er lagd til fyrste søndag i november.
1. mai, 17. mai fell på faste datoar. Det gjer òg jonsok, olsok og mikkelsmesse, men desse dagane er ikkje lenger offentlege helgedagar, sjølv om det kan vere gudstenester i mange kyrkjer desse dagane. Talet på kyrkjelege helgedagar vart redusert frå 1771 gjennom festdagsreduksjonen.
Liturgiske fargar gjennom kyrkjeåret I oldkyrkja brukte dei kvite liturgiske klede. Slik var det òg inn i mellomalderen. Etterkvart byrja dei bruke svarte klede i sorgsituasjonar. Lenger ut i mellomalderen byrja dei bruke messeklede i ulike fargar, og frå 1100-talet kom det reglar om fargebruken og vekslinga mellom kyrkjeårstidene. Dei liturgiske fargane ver mellom anna bruka på messehakelen og stolaen.
Frå om lag år 1200 vart det vanleg med fire liturgiske hovudfargar: Kvitt, raudt, fiolett og grønt.
Ved høgmesser og andre gudstenester på søndagar og andre helgedagar følgjer den liturgiske fargen kyrkjeåret, unntatt ved ordinasjon, vigsling og kyrkjejubileum som alltid har raudt som liturgisk farge.
Ved kyrkjelege handlingar utanom ordinær gudsteneste vert fargane brukte slik:
Ved dåp Kvitt eller kyrkjeårstidsfargen
Ved konfirmasjon Raudt eller kvitt eller fargen for kyrkjeårstida
Ved brurevigsel Kvitt
Ved gravferd Fiolett
Ved skriftemål Fiolett
Ved sørgjegudstenester Fiolett
1. og 17. mai Grønt eller fargen for kyrkjeårstida.
Sjå òg Latinske namn på helgedagar
Bakgrunnsstoff: Kyrkjeårskalender - heilgadagane slik dei framstår i norske kyrkjebøker
Kjelder Tekstane i kyrkjeåret Verbum forlag 1985 ISBN 82-543-0237-5 Den norske kyrkja si nettside Den norske kyrkja – liturgisk senter (lenkja er fjerna) Retningsliner for bruk av liturgiske fargar (PDF)
Kategori:Kristen liturgi Kategori:Kristne høgtider Kategori:Kristen kultur