Haredyr (lat. Lagomorpha) er ein pattedyrorden med to familiar, leporidae (harar og kaninar) og ochotonidae (pikaer eller pipeharar). Haredyra er truleg nærmast i slekt med gnagarar (Rodentia), og fram til tidleg på 1900-talet vart dei båe rekna til superfamilien Glires. Haredyra skil seg frå gnagarar ved ei rad særtrekk: Haredyr har fire fortenner i overkjeven, gnagarar har to. Skrotum ligg framføre penis på haredyr, gnagarar har skrotum attom penis. Haredyr har ikkje penisbein (os baculum) Haredyr fordøyer den celluloserike maten to gonger ved at maten først blir fordøydd og ekskrementert i form av cecotropar som så blir oppattetne og fordøydde éin gong til.
Taksonomi
Pikaer el. pipeharar (Ochotonidae)
Ochotona Steppepika - Ochotona pusilla Moupinpika - Ochotona thibetana Thomaspika - Ochotona thomasi Large-Eared Pika/Royle's Pika - Ochotona roylei Gaoligongpika - Ochotona gaoligongensis Mitchellpika - Ochotona mitchelli Himalayapika - Ochotona himalayana Lamapika - Ochotona lama Turkestansk raudpika - Ochotona rutila Kinesisk raudpika - Ochotona erythrotis Kampika - Ochotona kamensis Dauriapika - Ochotona daurica Svartleppepika - Ochotona curzoniae (Sentral-Asia) Kozlov's Pika - Ochotona koslowi Ladakpika - Ochotona ladacensis Ilipika - Ochotona iliensis Afganpika - Ochotona rufescens Alpepika el. altaipika - Ochotona alpina Halsbandpika - Ochotona collaris (nordvestlege Canada og Alaska) Amerikansk pika - Ochotona princeps (vestlege delar av USA, det sørvestlege Canada) Northern Pika/Siberian Pika - Ochotona hyperborea Mulipika - Ochotona muliensis Nubrapika - Ochotona nubrica Gansu Pika/Gray Pika - Ochotona cansus Hoffmannpika - Ochotona hoffmanni
Prolagus Sardiniapika - Prolagus sardus (utdøydd)
Harar og kaninar (Leporidae)
Harar
Caprolagus Bristly Rabbit/Hispid Hare - Caprolagus hispidus
Lepus Scrub Hare - Lepus saxatilis Kapphare - Lepus capensis Abyssinsk hare - Lepus habessinicus Etiopisk høglandshare - Lepus starcki Sørhare (felthare, europeisk hare) - Lepus europaeus Burmahare - Lepus peguensis Indiahare - Lepus nigricollis Woolly Hare - Lepus oiostolus Yunnanhare - Lepus comus HareArtsdatabanken: Artsnavnebasen Nynorske artsnamn blei forandra til «hare» og «kanin» september 2009 - Lepus timidus (fjellhare, den vanlege norske haren; er utbreidd i fjellområde og arktiske område frå Skandinavia til Sibir, og finst dessutan lokalt i Skottland, Irland, Wales, Alpane og Hokkaido) Irsk hare - Lepus timidus hibernicus (har ikkje fullstendig kvit vinterdrakt) Snøhare el. arktisk hare - Lepus timidus arcticus (av enkelte rekna som ein eigen art, Lepus arcticus) Snøskohare - Lepus americanus Alaskahare - Lepus othus Chinese Hare - Lepus sinensis Japanese Hare - Lepus brachyurus Manchuriahare - Lepus mandschuricus Yarkandhare - Lepus yarkandensis Broom Hare - Lepus castrovieoi Koreahare - Lepus coreanus Korsikahare - Lepus corsicanus Savannehare - Lepus crawshayi Etiopiahare - Lepus fagani Granadahare - Lepus granatensis Hainanhare - Lepus hainanus Tolaihare - Lepus tolai Afrikansk Savannehare - Lepus victoriae Malawi Hare - Lepus whytei
Eselharar Kvithala eselhare - Lepus townsendii Svarthala eselhare - Lepus californicus Svart eselhare - Lepus insularis Kvitsida eselhare - Lepus callotis Tehuantepec-eselhare - Lepus flavigularis Antilopeeselhare el. vestleg antilopehare - Lepus alleni
Pronolagus Greater Red Rabbit - Pronolagus crassicaudatus Jameson's Red Rabbit - Pronolagus randensis Smith's Red Rabbit - Pronolagus rupestris
Kaninar
Brachylagus Pygmékanin - Brachylagus idahoensis
Bunolagus Buskmannkanin - Bunolagus monticularis
Nesolagus Stuttøyra sumatrakanin - Nesolagus netscheri
Kanin (Oryctolagus sp.) Kanin - Oryctolagus cuniculus
Pentalagus Amamikanin el. ryukyukanin - Pentalagus furnessi (Amami og Tokuno i det sørlege Japan)
Poelagus Sentralafrikansk kanin - Poelagus marjorita
Romerolagus Vulkankanin - Romerolagus diazi (Mexico)
Duskhalekanin (Sylvilagus spp.) Forest Rabbit - Sylvilagus brasiliensis Dice's Cottontail - Sylvilagus dicei Brush Rabbit - Sylvilagus bachmani San José Brush Rabbit - Sylvilagus mansuetus Sumpkanin - Sylvilagus aquaticus (det søraustlege USA) Marsh Rabbit - Sylvilagus palustris Eastern Cottontail - Sylvilagus floridanus New England Cottontail - Sylvilagus transitionalis Mountain Cottontail - Sylvilagus nuttallii Desert Cottontail - Sylvilagus audubonii Omilteme Cottontail - Sylvilagus insonus Mexican Cottontail - Sylvilagus cunicularis Tres Marias Rabbit - Sylvilagus graysoni
Kjelder Fotnotar
Litteratur Ulfur Arnason ... [et.al]: «Mammalian mitogenomic relationships and the root of the eutherian tree», i PNAS, 102 (2002), s. 8151–8156. Nettutgåve D. Graur, L. Duret & M. Gouy: «Phylogenetic position of the order Lagomorpha (rabbits, hares and allies)», i Nature, 379 (1996), s. 333–335. W. H. Li ... [et.al.]: «Molecular phylogeny of Rodentia, Lagomorpha, Primates, Artiodactyla, and Carnivora and molecular clocks», i PNAS, 87 (1990), v. 17, s. 6703–6707. nettutgåve
Kategori:Pattedyr