Europaveg 16 i Noreg (E16) er ein norsk stamveg som går mellom Bergen og riksgrensa ved Kongsvinger (og vidare inn i Sverige. Til hausten 2012 var Sandvika i Bærum vest for Oslo endepunkt for vegen, strekninga frå Hønefoss til Sandvika er no berre ei arm av E16. Vegen var 493,8 km lang før forlenginga til riksgrensa, og han er del av Europaveg 16.
E16 er ein av hovudvegane aust-vest, og heile strekninga ligg nord for Oslo (med unntak av arma Hønefoss-Sandvika). På Filefjell (det høgaste vegpunktet) passerer i gjennomsnitt 700 køyrety i døgnet (trafikken er dobbel så stor i juli), av dette om lag 20 prosent tungtrafikk.Statens Vegvesen ÅDT for Sogn og Fjordane, udatert rapport, lese 4.juli 2012 Ved Nygårdstangen i Bergen passerer om lag 32000 køyrety i døgnet,Statens Vegvesen ÅDT for Hordaland, udatert rapport, lest 4.juli 2012 medan det i Sandvika i Bærum passerer om lag 35 000 køyrety i døgnet (tal for 2005-2011.Statens Vegvesen ÅDT for Akershus, udatert rapport, lese 4.juli 2012
Den lengste vegtunnelen i verda, den 24 509 meter lange Lærdalstunnelen, ligg på E16. Det gjer også den over 11,4 kilometer lange Gudvangatunnelen, som er den nest lengste tunnelen i Noreg. Mellom Gudvangen og Lærdal er det 51,5 km, og av det 43,0 km i tunnel.
Mellom Bergen og Åsane deler vegen trasé med Europaveg 39.
Traseen over Filefjell vart allereie i 1793 etablert som hovudveg mellom Oslo og Bergen, den såkalla Bergenske Kongevei.Hvattum, Harald (1993): På gamle veger i Valdres. Fagernes: Valdres forlag og Valdres folkemuseum. (Ifølge Hvattum vart køyrevegen over fjellet påbegynt i 1792 og i 1794 var vegen så bra at det vart sett opp ei "stiftssøtte" ved grensa, men arbeidet på vegen fortsette i fleire år etter det.) Den gongen gjekk vegen langs Randsfjorden om Etnedal (ikkje Begnadalen) og den enda på Lærdalsøyri der det var båt til Bergen.
Lengd i dei einskilde fylka E16 har ei samla lengd i Noreg på 493,8 km (pr. 31. juli 2006) mellom Bergen og Sandvika , fordelt på: Hordaland fylke: 128,2 km Sogn og Fjordane fylke: 108,8 km Oppland fylke: 151,8 km Buskerud fylke: 91,3 km Akershus fylke: 13,7 km Hedmark fylke: 73 km
Større ombyggingsplanar Ny tunnel ved Vossavangen. Planlagt opna i 2013. Ny veg/motorveg Sollihøgda - Sandvika. Fyrste del av strekninga vart opna i 2009.
Kommunar og knutepunkt
Starvhusgaten, Bergen sentrum, til Nordnes Vaskerelven til Teatergaten (0,3 km) Håkonsgaten til Komediebakken (0,4 km) Olav Kyrres gate/Christies gate Nygårdsgaten til Fjøsangerveien Strømgaten Lars Hilles Gate til Nygårdsgaten Sotraveien, Nygårdstangen Nygårdstangen felles trasé til Vågsbotn
Fløyfjellstunnelen (to løp, 3195 og 3825 m) Bomstasjon Sandviken i retning mot Bergen Sandviken Nyhamnsveien Helleveien til Vågsbotn Eidsvågtunnelen (854 m) Motorvei Eidsvåg–Åsane Eidsvågsveien/Ervikveien Selviktunnelen (124 m) Glaskartunnelen (592 m) Åsamyrane Åsane Senter/ Hesthaugvegen til Salhusvegen/ Åsamyrane Forvasshaugen, Åsane Åsamyrane
Vågsbotn Gaupåstunnelen (342 m)
Gaupåsvegen, Ytre Arna til Peter Jebsens vei (2,9 km) Sætretunnelen (720 m) Bjørkhaugtunnelen (558 m) Peter Jebsens veg Ådnavegen frå Indre Arna til Takvam, Gamle Vossebanen Hardangervegen, Indre Arna
Arnanipatunnelen (2133 m) Takvamtunnelen (111 m) Tunesvegen, Takvam Herland Songstadtunnelene I og II (279 og 310 m) Romslovegen Romslotunnelen (600 m) Risnestunnelen (1712 m) Trengereid Trengereidtunnelen (1773 m)
Stavenestunnelen (2771 m) Langhelletunnelen (926 m) Kjenestunnelen (336 m) Bogetunnelen (2036 m) Botnavegen frå Vaksdal til Vaksdal stasjon (1,0 km) Jamnatunnelen (791 m) Fossmarktunnelen (110 m) Klensgåttunnelen (55 m) Hettetunnelen (626 m) Steganestunnelen (77 m) Stanghelletunnelen (202 m) Stanghelle Lågaskarstunnelen (315 m) Helletunnelen (321 m) Dalevågtunnelen (1399 m) Beitlatunnelen (661 m) frå Dale til Bulken Dalseid Dalseidtunnelen (1809 m) Trollkonetunnelen (734 m) Kluftafjelltunnelen (467 m)
Hyvingstunnelen (1347 m) Bolstadtunnelen (387 m) Vassendatunnelen (206 m) Nakkagjelstunnelen (209 m) Holemarktunnelen (457 m) Hernestunnelen (519 m) Væletunnelen (458 m) Teigdalsvegen frå Evanger til Nesheim i Vaksdal (23,3 km) Knoltatunnelen (356 m) Bulken Rekvesvegen frå Djukastein til Oppheim Ormahaugen Vangsgata til Bavallen → Mølster Vangskyrkja Uttrågata, Voss, felles trasé til Vinje Ringheimsvegen Nedkvitnesvegen frå Skulestad til Tvinne Tvinne Tvindefossen Vinje Vinje kyrkje Vasstrondvegen frå Osabrui til Haugsvik (5,9 km) Oppheim kyrkje Haugsvik Stalheimtunnelen (1188 m) Sivletunnelen (1114 m) Arm Stalheimskleivi til Stalheim (1,9 km), kommunal veg over fjellet i retning Voss mini|Nærøydalen mot aust
frå Gudvangen til Bakka Gudvangatunnelen (11 428 m) Langhuso Flenjatunnelen (5053 m) til Nedre Brekke bru, Flåm (0,8 km) Brekke bru (255 m) Fretheimtunnelen (1363 m) Onstadtunnelen (673 m) Fossheim til Hol, til Aurlandsvangen og vidare Nasjonal turistveg til Lærdalsøyri Lærdalstunnelen (24 509 m)
Eri frå Tønjum til Mo (7,3 km) frå Lunde til Stønjum → Seltun Seltatunnelen (1630 m) Hagen → Borgund stavkyrkje Øygardsbrui (74 m) Borgundtunnelen (3053 m) Lo → Strondi Berge → Strondi Bergsbrua (144 m) Tuftåstunnelen (2000 m) Eråksbrua (98 m) Borgundsvegen Borlaug
VDet høgaste punktet på vegen, Filefjell, 1004 moh. Tyinkrysset
frå Eidsbru til Lome → Høre stavkyrkje Øye stavkyrkje mini|160px|Kvamskleiva med Kvamskleivtunnelen og Vangsmjøsa
Kvamskleivtunnelen (167 m) via Hemsing bru frå Vangsnes til Hensåsen (3,9 km) frå Fossvang frå Hålimo til Hådem
Lome Vestre Slidre sentrum thumb|160px|Utsyn over Lomen frå Garbergfeltet, med Vang noko mot venstre og Jotunheimen i bakgrunnen frå Einang til Li Nesja Nesja Røn
Ulnes Fagernes felles trasé til Leira Jernbanevegen frå Elvely til Fagernes aust (0,7 km) Skrautvålsvegen til Forset i Gausdal Garlivegen frå Østensvik til Leira Jernbanevegen aust Leira Kongsvegen, Leira Danebuvegen frå Aurdal kyrkje til Oppheimsbakken (3,4 km) Vestringslinna, Aurdal Skåri
frå Bagn til Nordre Voll → Reinli stavkyrkje Nordre Voll thumb|Fønhus bru frå Hølera til Garthus (9,2 km) frå Fønhus bru til Skåneberget Garthus Rustebakke bru frå Tollefsrud til Nerby (6,3 km), Hedalen stavkyrkje Skåneberget
Nes i Ådal frå Bjonevika til fylkesgrensa → (Oppland) til Bjoneroa i Gran Vestsideveien Hvalsbruveien, Hallingby Nymoen Traseen deler seg med hovudtraseen mot Gardermoen og Sverige, og arm til Sandvika → Viulveien frå Hvalsmoen til Viul
Randsfjord Randselva Hadeland glassverk Jevnaker Vang frå Klinkenberg til Olarud (5,5 km) frå Olum til Sand i Lunner → Olimshagetunnelen (40 m)
frå Kalvsjø til Vestern frå Haug til Kjørrven Sand, til Stryken Roa Røstetunnelen (1097 m) Tveitmarka, felles trasé til Sand Lunnertunnelen (3811 m) Bomstasjon E16 Lunner - Gardermoen
thumb|Den store vegen er E16, som forlet Romerikssletta og følg Leira mellom åsane mellom Romerike og Hadeland.
Arm Slettmoen (0,2 km) Slettmoen Leira Holli Tunnel (ca. 50 m) Preståsen Kneppe
Garder Lyshaughagen Brudalen
Brudalen Arm frå Brudalen (2,7 km), tar av frå hovedtrasé Furusmotunnelen (72 m, to løp) Nordby (kun frå Gardermoen) Herva, til Lyshaughagen Herva E16 Kløfta, til Ile → til Vestenga i Sørum Kløfta frå Skibakk til Nybakk Motortrafikkveg Kløfta–Nybakk (fire felt) Gamle Kongsvingerveg frå Borgen til Dal Bomstasjon frå Nybakk til Herva,
Kongsvingervegen Hvamsmovegen til Marileet Røavegen Fuglefjellvegen til Furuset Vormsundvegen frå Vormsund til Årnes, felles trasé til Vormnes, Vestsidavegen til Breen → Eidsvoll Vormsund bru over Vorma (ca. 280 m) Eidsvollvegen frå Vormnes til Minnesund Uvesund bru over Ua (ca. 110 m) Bygdevegen frå Opakermoen til Vangen Funnefossvegen til Funnefoss Skogbygdavegen til Løkkevoll Holsvegen, Løkkevoll
Ullernvegen frå Ullern til Spigset Togstadvegen frå Sandnesmoen til fylkesgrensa ved Togstad → (Akershus) til Hol i Nes Nord-Odalsvegen frå Korsmo til Stange, Glomvegen til Skarnes Kongsvingervegen Osvegen frå Os via Odalstunet til Kjølstad (5,6 km) Motortrafikkvei (fire felt, 14 km)
frå Kongsvinger til Rennespellet i Sørum Elvebredden bru Vinger tunnel (114 m) under Kongsvinger stasjon (sørover) Østre Solørveg, Glommengata til Kurusand Felles trasé med til Nor skanse Nor skanse Masterudvegen frå Overud til Granli
frå Skinnarbøl til Roverud Masterud, felles trasé til Øyermoen Finnskogvegen frå Jammerdal til Homsjøen (11,0 km) Øyermoen frå Riksåsen til Gjevert i Grue (19,2 km) Torsbyvegen Riksgrensa, Riksåsen. fortsett vidare i Sverige mot Torsby og til slutt Gävle.
Arm Hønefoss-Sandvika Arm til Sandvika i Bærum med tilknyting til
Begna Follum Heradsbygda, Heradsbygdveien til Heggen over Bergensbanen Soknedalsveien, Heradsbygda Kongens gate, Bærenga Storelva bru (ca. 200 m) Hvervenkastet Hadelandsveien, Norderhov Gomnesveien frå Botilrud til Vik
mini|Kroksund sett i retning Norderhov
Vollgata frå Steinssletta til Kalkverket (3,1 km) i Ringerike Stein i Hole Vik Åsaveien frå Sundvollen via Bakåsen til Hesselberg (14,2 km) i Ringerike Utstranda frå Rørvik til Sønsterud (8,4 km) Elgstangen Nedre Nes Nestunnelen (1276 m) (0,5 km) Sønsterudtunnelen (125 m) Sønsterud Homledal Skarettunnelen (465 m) Skaret Sollihøgda
Ringeriksvegen
Ringeriksvegen frå Hvile til Vøyanenga E16 Skuitunnelen (1440 m) mini|E16 ved Isi i Bærum Økriveien til fylkesgrensa mot Oslo ved Jar Brennetunnelen (1100 m) Ringeriksvegen, Vøyanenga Ringeriksvegen frå Rud til fylkesgrensa mot Oslo ved Grini Arm til Skuiveien, berre avkjørsel frå nord Sandvikselva (ca. 30 m) Skuiveien Arm til Bærumsveien Sandvikselva (ca. 130 m) Franzefossveien, berre oppkjørsel mot sør Sandvikselva og Franzefossveien (ca. 100 m) Hamangtunnelen (342 m) Hamang aust, arm til Hamang vest (0,3 km) berre i nordleg retning Johan Grauers Gate frå Sandvika til Haslum Brynsveien, Sandvika Industriveien frå Bjørnegard til Gyssestad Sandvikselva (ca. 45 m) Hamang vest, berre i sørleg retning Kjørbotunnelen (331 m) Kjørbokrysset Endepunkt for arm til Sandvika, hovedtraseen går fortsett frå Hønefoss via Gardermoen til riksgrensa
Alternative vegar Bergen - Hønefoss: via Geilo, 45 km kortare, ei ferje. Bergen - Hønefoss: / om Aurland-Hol, 27 km kortare, ingen ferjer. Bergen - Hønefoss: / om Hemsedal, 17 km kortare, ingen ferjer.
Forlenging E16 i Noreg vart hausten 2012 forlenga til riksgrensa ved Kongsvinger (og vidare til Gävle i Sverige), gjennom omskilting av eksisterande vegar.
Vegdirektoratet greia i august 2008 ut ulike ruteføringar for ei forlenging av E16 mellom Bjørgo i Nord-Aurdal og Kongsvinger: via Sandvika og Oslo (, , og ) via Gardermoen (, og ) via Dokka og Gjøvik (, , , , og )
For ruteføringa via Dokka og Gjøvik var det også vurdert eit delalternativ med ruteføring vest for Mjøsa, langs Riksveg 33 og Riksveg 177 til Riksveg 2.
Dei konkluderteRegjeringen.no - Vurdering av forlenging av E16 til riksgrensen mot Sverige (PDF):
«Den anbefalte ruteføringen er via Gardermoen. Ruteføringen gir god betjening av Oslo-regionen, Gardermoen hovedflyplass og trafikk fra Bergen og Vestlandet. Samtidig er ruta kortere og raskere mellom Hønefoss og Kongsvinger, enn å køyre via Sandvika og Oslo. Omskiltingskostnader og økte kostnader til drift og vedlikehald på ruta er beskjedne. Ved en eventuell ruteføring parallelt med E18 og E6 gjennom Oslo vil omskiltingsutfordringene være betydelig større.»
«Dagens E16 mellom Hønefoss og Sandvika foreslås klassifisert som en arm av E16 mot Oslo. En beholder da sammenhengende europavegforbindelse mellom Oslo og Bergen. Mellom Gardermoen og rv. 2 Nybakk i Ullensaker anbefales ruteføring langs E6 og rv. 2 i stedet for rv. 174.»